Handelsgeschillen en oplichtingspraktijken in China

Handelsgeschillen kunnen variëren van verschil in interpretatie van contracten en afspraken, tot aansprakelijkheid voor het niet nakomen van lokale regels en kwaliteitseisen. Voorbeelden van oplichtingspraktijken zijn ongeregistreerde dan wel frauduleuze bedrijven, een wederpartij die weigert te betalen of schendingen van het intellectueel eigendom en hacking van emailaccounts. Een oplossing vinden bij handelsgeschillen en oplichtingspraktijken is in China vaak moeilijker dan in Europa. Niet alleen vanwege de taalbarrière en culturele verschillen, maar ook door de andere wetgeving.

Informatie en advies

Het netwerk van Nederlandse posten in China kan adviseren welke stappen genomen kunnen worden wanneer u betrokken bent bij een handelsgeschil. Hieronder valt bijvoorbeeld hoe u aangifte kunt doen bij de politie of advies wanneer u op zoek bent naar een advocaat of consultant. Het postennetwerk kan echter geen bindend juridisch advies geven of de Chinese rechtsgang beïnvloeden.

Indien zich een handelsconflict heeft voorgedaan, stel dan de relevante instanties daarvan op de hoogte. Tijdige informatievoorziening kan helpen bij het illustreren van het probleem indien het aan de Chinese overheid voorgelegd wordt. Voor assistentie bij een conflict kunt u contact opnemen met de economische afdeling van de Nederlandse ambassade in Peking; de consulaten-generaal in Shanghai, Hongkong, Guangzhou en Chongqing of de Netherlands Business Support Offices (NBSO’s) in Dalian, Jinan, Qingdao, Nanjing, Wuhan en Chengdu.

Oplichtingspraktijken

Hieronder staan enkele voorbeelden beschreven van oplichtingspraktijken waar bedrijven mee te maken kunnen krijgen.

Voorschotfraude

Dit zijn vaak zaken waarbij bedrijven via een handelsplatform met een mogelijke leverancier van producten in contact komen. De aanbieder biedt producten aan die prijstechnisch erg aantrekkelijk zijn. Vervolgens maken koper en verkoper een deal en wordt zoals gebruikelijk in het handelsverkeer gevraagd om een aanbetaling van 30% tot 50% van het product. Na levering van de producten wordt dan de rest van het bedrag betaald. Vervolgens wordt het product nooit geleverd. Vaak wordt er nog geprobeerd om extra geld van het slachtoffer afhandig te maken door aan te geven dat de levering vaststaat bij de douane, omdat er nog 25% belasting moet worden betaald die niet van tevoren berekend was. Vervolgens hoort het slachtoffer niks meer van de dader. Veel handelsplatforms bieden betaalmogelijkheden aan met een soort garantie zodat het slachtoffer geld terugkrijgt als er niets geleverd. Oplichters proberen echter de koper over te halen om buiten de website om te betalen, omdat dat goedkoper zou zijn.

Kwaliteitsfraude

Bij fraude betreffende kwaliteitseisen komen mensen, net als bij fraude waarbij producten betaald worden en vervolgens niks geleverd krijgen, vaak in contact met business partners via handelsplatforms. Om te kijken of de kwaliteit van de aangeleverde producten aan de verwachtingen voldoet, wordt eerst een monster gevraagd of een kleine order geplaatst. Als het product aan de verwachtingen voldoet wordt vervolgens een tweede of derde, grotere order geplaatst. Bij aflevering blijkt dan dat er totaal andere producten geleverd zijn. Vervolgens is de leverancier direct na de aflevering van de producten niet meer te bereiken en komt het slachtoffer erachter dat hij/zij is opgelicht.

In sommige gevallen komt deze vorm van fraude ook al voor bij de eerste order. Dan worden goederen geleverd die bijna niks waard zijn, maar zo kan de fraudeur wel een trackingnummer genereren naar de slachtoffers. Hierdoor blijft het slachtoffer totdat het de container opent in veronderstelling dat het afgesproken product afgeleverd wordt. De fraudeur heeft hierdoor genoeg tijd om de (aan)betaling over te maken naar andere bankrekeningnummers.

E-mail accounts worden gehackt

Internetfraude komt niet alleen voor in gevallen waarbij mensen zaken doen met een nieuwe business partner. Sterker nog, e-mail hacking komt vaak voor wanneer bedrijven al een lange zakenrelatie hebben met leveranciers.

E-mail hacking werkt vaak als volgt: Op het moment dat een bedrijf een (grote) order wil plaatsen bij hun vaste leverancier ontvangt het bedrijf een e-mail van diezelfde leverancier dat deze het oude bankrekeningnummer heeft veranderd en vraagt men of het geld ook naar dat nieuwe bankrekeningnummer kan worden overgemaakt. Deze e-mails worden heel geraffineerd in dezelfde stijl verstuurd als de normale e-mails van de vaste leverancier. Hierdoor heeft het bedrijf dat de order wil plaatsen vaak niets in de gaten. Vervolgens blijkt, nadat het geld is overgemaakt naar dat zogenaamde nieuwe bankrekeningnummer, dat de leverancier slachtoffer is geworden van hacking.

Bij nadere bestudering achteraf, blijkt dan vaak dat de hackers een e-mail hebben gestuurd met een adres waar bijvoorbeeld één letter anders is ten opzichte van dat van de leverancier. Aangezien in China vaak gebruik wordt gemaakt van e-mailadressen die nogal eens vreemd kunnen overkomen, valt dit nauwelijks op.

Uitnodigingsfraude

Bij deze vorm van internetfraude worden Nederlandse bedrijven via e-mail of bedrijfswebsite benaderd met een financieel aantrekkelijke order/opdracht uit China. Het Nederlandse bedrijf reageert doorgaans helemaal enthousiast over deze grote order/opdracht, maar men moet wel naar China komen om het contract te ondertekenen.

Aan het Nederlandse bedrijf wordt gevraagd of men cadeaus kan meenemen voor de CEO van het bedrijf. Bij aankomst in China wordt het Nederlandse bedrijf gevraagd om te betalen voor allerlei kosten, zoals: hoge restaurantrekeningen, hotelovernachtingen en zogenaamde notariskosten voor het opstellen van het contract. Deze restaurants, hotels en “notarissen” zijn bij het complot betrokken en de fraudeurs vangen een percentage van de uitgaven van de Nederlandse bedrijven.

Als het Nederlandse bedrijf na het tekenen van het contract weer naar Nederland vertrekt, kan men maar moeilijk of niet in contact komen met de zogenaamde handelspartner. Dan dringt het tot het bedrijf door dat men is opgelicht en dat men duizenden euro’s voor niets heeft uitgegeven.

E-mail scam

Bij deze fraudevorm krijgen Nederlandse bedrijven een mailtje van een zogenaamd Chinees bedrijf dat domeinnamen beheert, dat er in China een bedrijf is dat hun domeinnaam wil laten registreren. Voor een vergoeding kan ervoor worden gezorgd dat het domeinnaam niet door iemand anders kan worden geregistreerd. Nadat geld is overgemaakt om dit te voorkomen, hoort het slachtoffer vervolgens niks meer van het Chinese bedrijf dat zogenaamd domeinnamen beheert en blijken ze te zijn opgelicht.

Voorkomen van geschillen en bescherming tegen fraude

Betrouwbaarheidscontroles

Het is mogelijk om een Chinese onderneming door het postennetwerk in China te laten checken als een elementaire betrouwbaarheidscontrole. Hierbij wordt nagegaan of het bedrijf staat ingeschreven bij de State Administration of Industry and Commerce (SAIC), de Chinese tegenhanger van de Nederlandse Kamer van Koophandel. Indien u beschikt over een kopie van de bedrijfsvergunning en de identiteitskaart van de legal representative, dan kan dit vergeleken worden met de registratie in de database van SAIC. Graag ook de naam van het Chinese bedrijf in Chinese karakters aanleveren.

Voor een uitgebreide check is het mogelijk om een lijst met advocaten en due diligence bedrijven op te stellen die vaak toegang kunnen krijgen tot meer gedetailleerde informatie. Zij kunnen bijvoorbeeld de identiteit van de aandeelhouders, gedeponeerde jaarrekeningen en de actuele financiële situatie van een bedrijf natrekken.

Een eerste check voor bedrijven uit China kunt u ook zelf uitvoeren via de website van de Chinese Kamer van Koophandel. Deze website is echter alleen in het Chinees beschikbaar. Bedrijven in Hongkong kunt u zelf checken via de Engelse website van de Kamer van Koophandel in Hongkong.

Bedrijfstempel en handtekening

In China is een contract vaak alleen rechtsgeldig indien de officiële bedrijfsstempel van de Chinese wederpartij hierop is geplaatst. Deze stempel is bijna altijd rood en iedere andere kleur stempel heeft meestal geen waarde. Doorgaans is de stempel rond van vorm met in de buitenste cirkel de Chinese naam van het desbetreffende bedrijf en soms ook de Engelse naam. Let op: Het is nooit een stempel met daarop for and on behalf of iets soortgelijks.

Zelfs indien een dergelijke stempel is geplaatst, dient u te verifiëren of dit wel de officiële stempel van het desbetreffende bedrijf is. Volledige zekerheid is alleen te verkrijgen door de afdruk te vergelijken met andere afdrukken die op officiële documenten zijn gedrukt en gedeponeerd bij de SAIC. Om later iedere discussie te vermijden, is het aangeraden om ook de legal representative van de wederpartij het contract te laten tekenen.

Sommige Chinese ondernemingen voeren in de praktijk allerlei excuses op waarom de officiële stempel niet geplaatst kan worden. Excuses kunnen variëren van het ongemak dat de stempel op een andere locatie ligt, ingewikkelde interne procedures of dat de directeur niet aanwezig is etc. Het is echter raadzaam om voet bij stuk te houden, zonder stempel is het contract niet geldig.

Contract

Leg voorwaarden betreffende levering, kwaliteit, aantallen en schadevergoeding gedetailleerd vast in een contract en bepaal duidelijk op welke manier (rechtbank of arbitrage), waar (welke rechtbank of welk arbitrage instituut) en volgens welk recht eventuele conflicten opgelost dienen te worden.

Dring erop aan de originele exemplaren van het contract te ontvangen, voorzien van een handtekening van de gemachtigde en een bedrijfsstempel. Het is verstandig voor beide partijen duplicaten te ondertekenen. Procedures bij Chinese rechtbanken zijn vrij formeel en bewijs dat uit het buitenland komt moet in de meeste gevallen door een notaris voor echtheid worden gewaarmerkt. Zonder origineel contract kunt u dus in een lastige bewijspositie terecht komen.

Het is aanbevolen een betrouwbaar advocatenkantoor in de arm te nemen voordat u een contract of ander bindend document ondertekent. Teken nooit een Chinees document als u niet zeker weet wat er staat, het zou zomaar een bindende garantstelling kunnen zijn. Wees ook voorzichtig met het tekenen van een Memorandum of Understanding (MoU), in bepaalde gevallen kan dit als wettelijk bindend worden gezien. Laat een betrouwbare vertaler of tweetalige advocaat controleren of de Chinese en Engelse versie van een document identiek zijn.

Betaling

Een Letter of Credit (L/C) is de aanbevolen betalingswijze, ondanks de extra kosten. Gedeeltelijke of volledige vooruitbetaling vormt een risico voor afnemers. Western Union en PayPal zijn niet aansprakelijk voor frauduleuze zakelijke transacties. Overweeg te vragen om een bankgarantie wanneer u een aanbetaling doet. Indien om het overmaken van transactiekosten wordt gevraagd, laat deze dan aftrekken van het totaal over te maken bedrag. Wanneer tijdens de transactie het bankrekeningnummer verandert, neem dan altijd contact op met de leverancier om te achterhalen of dit klopt en controleer het bankrekeningnummer op verschillende documenten.

Toepasselijk recht en bevoegde rechter / arbitrage

Sluit u een contract tussen louter Chinese partijen, dan is Chinees recht verplicht – let op: een Wholly Foreign-Owned Entity (WFOE) of Sino-Foreign Joint Venture geldt als een Chinese partij. Indien een buitenlandse partij bij het contract betrokken is, staat het partijen echter wel vrij voor buitenlands recht te kiezen.

Vonnissen van buitenlandse rechters hebben geen enkele betekenis in China. Kies dus niet voor een Nederlandse of andere buitenlandse rechter, indien u denkt dat u bij een conflict degene zult zijn die een procedure zal aanspannen. Arbitrage in het buitenland is in principe wel mogelijk, maar houd er rekening mee dat u in China niets kan beginnen tot de procedure in het buitenland is afgerond, wat enige tijd kan duren. Bovendien moet een buitenlands arbitraal vonnis eerst door een Chinese rechtbank worden erkend voor dit in China ten uitvoer kan worden gelegd. Dit vergt ook de nodige tijd vergt en in sommige gevallen wordt erkenning zelfs geheel geweigerd.

U kunt ook kiezen voor geschilbeslechting bij een Chinese rechtbank of voor arbitrage in China. Het voordeel hiervan is dat in geval van een geschil – tegen betaling van een borgsom – direct beslag kan worden gelegd bij de wederpartij. Dit is vaak een effectief middel om een schikking te bewerkstelligen en het voorkomt dat de wederpartij met al zijn bezittingen verdwijnt.

De kwaliteit van rechtbanken in China varieert en het is daarom aangeraden om in uw contract te kiezen voor een rechtbank in een van de grote steden zoals Peking, Shanghai of Guangzhou. Een andere optie is om te kiezen voor een gerenommeerd arbitrage instituut in een grote stad zoals het Shanghai International Arbitration Center (SHIAC) of de China International Economic and Trade Arbitration Commission (CIETAC).

Exit Restriction

Heeft u een handelsgeschil met een Chinese partij en start deze een procedure tegen u bij een Chinese rechtbank? Dan kan het onder bepaalde omstandigheden voorkomen dat u (wanneer u als privé persoon betrokken bent) of uw legal representative (wanneer uw onderneming betrokken is) China niet mag verlaten tot de verplichting jegens de wederpartij is voldaan. Dit is een veelgebruikte tactiek om een buitenlandse partij tot een schikking te bewegen. Het is daarom aangeraden om bij een handelsgeschil vroegtijdig een advocaat in te schakelen.