Overheidsbeleid China

Innovatie en het ontwikkelen van een kansrijk startupklimaat zijn twee belangrijke onderdelen van het beleid van zowel de nationale overheid als de Shanghainese overheid. Hieronder geven we je een overzicht van het belangrijkste beleid.

Economische pilotzones

China heeft sinds de aankondiging van hervormingen en marktopening in 1978 een ongekende economische en sociale ontwikkeling doorgemaakt. China’s aandeel in de wereldeconomie is gegroeid van 1,5 procent in 1978 tot 15 procent in 2017. Het inkomen per hoofd van de bevolking is 25 keer zo hoog geworden en meer dan 800 miljoen mensen zijn uit de armoede getild.

De Chinese overheid koos voor getrapte hervormingen: er werden pilotzones opgericht waarin experimenten met economische liberalisering werden gedaan. Succesvol beleid werd daarna vaak op meerdere plekken of in het hele land uitgerold. Dit beleid van experimenteren in pilotzones is nog steeds onderdeel van het economisch beleid. En net als 40 jaar geleden is Shanghai nog steeds een pijler van het experimentele beleid. Niet voor niets kreeg Shanghai in 2013 als eerste Chinese stad een Pilot Free Trade Zone.

Staatsgeleide economie

De economische experimenten met liberalisering betekenden niet dat de economie verregaand geliberaliseerd is. Integendeel. China is nog steeds een staatsgeleide economie. En hoewel er in de jaren 90 een grote privatisering van staatsbedrijven heeft plaatsgevonden, lijkt deze trend de laatste jaren te keren. De Chinese overheid is nauw betrokken bij het Chinese bedrijfsleven, zowel bij staatsbedrijven als private bedrijven, waardoor het speelveld op diverse manieren wordt beïnvloed.  Dat komt China op kritiek van westerse liberale democratieën te staan.

Toetreding tot de WTO

Na langlopende onderhandelingen trad China in 2001 als ontwikkelingsland toe tot de WTO. Inzet vanuit de WTO was dat deze toetreding zou bijdragen aan hervormingen en verdere openstelling van de Chinese economie.

China heeft aangekondigd de markten verder te gaan openen. Maar deze hervormingen verlopen vaak traag en zijn vaak selectief. In de praktijk is er nog lang niet altijd sprake van een gelijk speelveld voor buitenlandse en Chinese ondernemingen.

Ook kunnen er informele regels en local content-vereisten zijn. Bij geschillen is een gang naar de rechter tijdrovend en niet altijd even transparant. De EU en de VS hebben binnen de WTO een aantal klachten ingediend om naleving van WTO-regels door China af te dwingen.

China stelt veelal gevolg te geven aan de WTO-uitspraken, maar de praktijk blijkt vaak weerbarstig. Het gaat dan bijvoorbeeld om het loslaten van de joint venture-verplichting op de verzekeringsmarkt.

Kansen door Chinese focus op innovatie en ondernemerschap

Niettemin, omdat China (en Shanghai in het bijzonder) de afgelopen jaren enorm hebben ingezet op innovatie en ondernemerschap liggen er ook interessante kansen voor Nederlandse startups die naar China willen uitbreiden. Hieronder bespreken we een aantal belangrijke beleidsmaatregelen rondom ondernemerschap en innovatie.

Made in China 2025

Made in China 2025 is een belangrijk onderdeel van de Chinese innovatieagenda. Het doel van dit initiatief is om een productiesupermacht te worden en daarvoor de productiesector te hervormen van goedkope massaproductie naar hoogwaardige producten en diensten. Tien sectoren staan hierbij centraal: luchtvaartapparatuur, landbouwmaterieel, biofarmaceutische en medische apparatuur, energieapparatuur, maritieme apparatuur, nieuwe energievoertuigen, nieuwe generatie informatietechnologie, nieuwe materialen, spoorwegvervoer en robotica.

Dertiende vijfjarenplan

Als staatgeleide economie publiceert de nationale overheid in Beijing iedere vijf jaar een vijfjarenplan waarin het beleid voor de komende jaren uiteengezet wordt. In het vijfjarenplan van 2016 staan ‘Massaal ondernemerschap en innovatie’ centraal. Dit betekent onder meer dat de Chinese overheid flink inzet op de ontwikkeling van R&D, de verschillende startup-ecosystemen in het land en de samenwerking met de grote techreuzen (zoals Baidu, Alibaba, Tencent en iFlytek).

Beleid Shanghainese overheid

Shanghai is een ‘nationale centrale stad’ die rechtstreeks onder het bestuur van Beijing valt. Dit betekent dat het bestuur van Shanghai een relatief grote invloed heeft op het beleid van de stad.Het beleid van de stad wordt door de Shanghainese overheid uitgewerkt in ontwikkelingsplannen. Zowel in het eerder uitgebrachte plan van de ‘vijf centra’ als in het huidige Shanghai Masterplan 2017-2035 spelen handel, ondernemerschap en innovatie een centrale rol.

Shanghai Masterplan 2001-2020

In 2001 zette de Shanghainese overheid haar visie op de stad uiteen in het Shanghai Masterplan 2001-2020. Het doel dat de stad voor ogen had, was om in 2020 een mondiaal financieel centrum, handelscentrum, logistiek knooppunt en economisch centrum te worden. In 2017 voegde Shanghai daar de ambitie aan toe om een internationale hub voor innovatie te worden. Hoewel Shanghai de afgelopen 18 jaar zonder twijfel een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt, is er ook kritiek. Volgens de European Chamber of Commerce hebben buitenlandse financiële instanties bijvoorbeeld nog steeds last van een ongelijk speelveld en is het aandeel van niet-Chinese aanbieders in de financiële sector minder dan 2 procent.

Shanghai Masterplan 2017-2035

In dit plan verlegt de stad de horizon naar 2035. Enerzijds bevestigt het nogmaals de belangrijkste doelstellingen van de vijf centra (financieel, economisch, handel, logistiek en innovatie), maar voegt daar anderzijds een aantal nieuwe ambities aan toe. Om de brugfunctie tussen de wereld en het Chinese vasteland te verbeteren, wil de stad meer de nadruk leggen op open ontwikkeling – bijvoorbeeld door in te zetten op het verbeteren van de zee-infrastructuur, lucht-infrastructuur, trein-infrastructuur en data-infrastructuur.

Daarnaast stelt Shanghai zich ten doel de uitdagingen die de snelle urbanisatie met zich meebrengen op te lossen door een mix van groene stadsontwikkeling en innovatie (bijvoorbeeld met de doelstelling dat in 2035 R&D-input 5,5 procent uitmaakt van het bruto regionaal product en dat de financiële sector verantwoordelijk is voor 18 procent van het BBP van de stad). Deze inzet op internationale handel, ondernemerschap en innovatie kunnen interessante kansen bieden voor Nederlandse startups en scaleups.

Overseas Startup Gateway Program

Om meer buitenlandse startups naar Shanghai te halen, heeft de Shanghainese overheidsinstantie Shanghai Technology Innovation Center (STIC) 31 private incubators in Shanghai geselecteerd voor het Overseas Startup Gateway Program. Hoewel al deze incubators programma’s hebben voor buitenlandse startups, is er wel een groot verschil in kwaliteit en ervaring tussen deze incubators. Bij het consulaat-generaal in Shanghai helpen we je graag bij je oriëntatieproces.