Vrijwilligerswerk en weeshuistoerisme in het buitenland

Wil je vrijwilligerswerk gaan doen in een ontwikkelingsland? Top! Het is belangrijk dat Nederlanders in aanraking komen met andere culturen en zich inzetten voor een ander. Maar bereid je wel goed voor en voorkom betrokkenheid bij projecten die schadelijk zijn voor kwetsbare groepen.

Het komt regelmatig voor: Nederlanders die zich inzetten voor een particulier ontwikkelingsproject. Of Nederlandse jongeren die in het buitenland een stage of vrijwilligerswerk doen. Bekende bestemmingen zijn Cambodja, India, Filippijnen, Nepal, Kenia, Suriname, Uganda, Zambia en Zuid-Afrika.

Vooral vrijwilligerswerk in weeshuizen is populair, maar heeft vaak (onbedoeld) negatieve gevolgen, ook voor de ontwikkeling van de kinderen. Sommige weeshuizen worden in verband gebracht met uitbuiting en mensenhandel. Het is belangrijk dat Nederlanders zich bewust zijn van alle mogelijke negatieve gevolgen en aspecten. De Nederlandse overheid ontmoedigt vrijwilligerswerk in weeshuizen, vooral kortdurend vrijwilligerswerk in weeshuizen door niet-gekwalificeerde vrijwilligers.

Armoede

Uit onderzoek blijkt dat de meeste kinderen in weeshuizen geen wees zijn, maar in een weeshuis belanden omdat ouders vanwege armoede geen zorg kunnen geven. Weeshuizen zijn echter bewezen de meest schadelijke vorm van opvang voor jonge kinderen en hebben een blijvende negatieve invloed op hoe kinderen opgroeien. Goede opvang vraagt om kleinschalige aanpak met professionele begeleiding, pleegzorg of gezinsopvang. De bestaande kindertehuizen kunnen dit doorgaans niet bieden.

Verdienmodel weeshuizen

Dankzij de populariteit van vrijwilligers- of weeshuistoerisme komen er in ontwikkelingslanden steeds meer kinder- en weeshuizen bij. Niet omdat er meer wezen zijn, maar omdat er een verdienmodel achter zit.

  • Kinderen worden bij ouders weggelokt met beloftes van onderwijs en goede zorg, en vervolgens vaak doorverkocht aan ‘weeshuizen’.
  • Kinderen worden soms ingezet om vrijwilligers te werven of toeristen te trekken die geld doneren en cadeautjes kopen.
  • Er zijn voorbeelden bekend van weeshuizen waar sprake was van mensenhandel, kindermishandeling, uitbuiting en seksueel misbruik. 

Hou geen misstanden in stand

Door commercieel opgezette vrijwilligersprojectente steunen, bestaat de kans dat vrijwilligers onbedoeld helpen misstanden of ongewenste situaties in stand te houden. Er gelden internationaal en in Nederland zware straffen op mensenhandel en seksueel misbruik van kinderen. De Nederlandse overheid raadt daarom vrijwilligerswerk in weeshuizen af.

Ga bewust en voorbereid op reis

Je inzetten als vrijwilliger verbreedt je blik en draagt iets bij aan een betere, duurzame wereld. Maar het is wel zaak je eerst goed te verdiepen.

  • Op de website van het Better Care Network Nederland (BCNN) vind je tips over vrijwilligerswerk met kinderen. Dit netwerk van Nederlandse ontwikkelings- en kinderrechtenorganisaties zet zich in voor het welzijn van kinderen zonder adequate ouderlijke zorg in ontwikkelingslanden.
  • Check ook de website Stopweeshuistoerisme.nl.
    Stichting Volunteer­​Correct zet zich in voor verantwoord internationaal vrijwilligerswerk, heeft een transparantie-index en verzorgt workshops.

Reisadvies

Ook is het goed het reisadvies van Buitenlandse Zaken in de gaten te houden, een goede reisverzekering af te sluiten en je te houden aan de regels en wetten van het land.