Foto’s van de Jodenvervolging in Nederland tentoongesteld in Berlijn

De tentoonstelling 'Fotografien der Verfolgung der Juden. Die Niederlande 1940-1945' is een bijzondere Duits – Nederlandse samenwerking. Voor het eerst wordt in Duitsland in een expositie aandacht besteed aan de Jodenvervolging in Nederland.

Vanaf 30 oktober 2019 wordt de tentoonstelling getoond in het gerenommeerde documentatiecentrum Topograhie des Terrors in het centrum van Berlijn, op de plek waar de SS en de Gestapo tijdens de nazi-tijd hun hoofkwartier hadden.

Ausstellung Topographie des Terrors

De tentoonstelling betreft een uitwisseling. ‘De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945’ was tot aan begin oktober 2019 in het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam te zien. Vanaf de opening op Holocaust Memorial Day, 27 januari dit jaar, trok de expositie niet minder dan 53.022 geregistreerde bezoekers. Bezoekers reageerden lovend en emotioneel. Er was veel media-aandacht.

De tentoonstelling samengesteld door het NIOD Instituut voor Oorlogs- Holocaust en Genocidestudies is ook voor Nederland een unicum. ‘De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945’ is de eerste omvangrijke tentoonstelling waarin de visuele geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Duitse bezetting wordt getoond. Een groot aantal foto’s is gemaakt door gewone Nederlanders die de vervolging en de deportatie van Joodse medeburgers wilden vastleggen. Dat gebeurde vaak heimelijk vanonder een jas of langs opzij geschoven vitrage uit het raam van de woonkamer. Aan de foto’s zijn indringende en emotionele geschiedenissen verbonden.

Bij de keuze van de foto’s hebben de samenstellers van de tentoonstelling, NIOD-onderzoekers René Kok en Erik Somers zich laten leiden door het uitgangspunt dat een foto aanspreekt, emoties oproept, verontrust, bewust maakt of het geweten in beroering brengt. Daarbij blijkt dat - nog meer dan bij andere thema’s uit de jaren van oorlog en bezetting - de tragedie van de Jodenvervolging nog sterker verbeeld wordt door foto’s waar een persoonlijk verhaal achter schuil gaat. Zoveel mogelijk is dan ook geprobeerd de identiteit en de lotgevallen van de gefotografeerde personen te achterhalen. De focus richt zich op mensen; slachtoffers en overlevenden, daders, helpers en omstanders.

Voor Topographie des Terrors wordt met deze expositie een lacune ingevuld: voor het eerst besteedt het centrum  aandacht aan de Jodenvervolging in een door Nazi-Duitsland bezet West-Europees land, waar het systeem van terreur en vervolging een eigen dynamiek en invulling kende. Daarnaast was men ook in Berlijn verrast door de aanwezigheid van een zo grote hoeveelheid  sprekend beeldmateriaal. Van geen ander door nazi-Duitsland bezet land in West-Europa zijn zo veel foto’s met betrekking tot vervolging en deportatie van de Joden bewaard gebleven.

Van de samenstellers van de tentoonstelling, NIOD-historici René Kok en Erik Somers, verscheen het boek ‘De Jodenvervolging in foto's. Nederland 1940-1945’. Nadat eerder dit jaar een Engelse vertaling uitkwam, wordt tijdens de opening van de expositie de Duitse uitgave van het boek gepresenteerd.

De tentoonstelling is een samenwerkingsverband van het NIOD, Joods Cultureel Kwartier (JCK), en Topographie des Terrors in Berlijn.

Ausstellung Topograhie des Terrors
Ausstellung Topographie des Terrors
Ausstellung Topographie des Terrors