'Veilig krediet is een wapen tegen uitbuiting en mensensmokkel'

Wereldwijd wordt 1 op de 185 mensen slachtoffer van moderne slavernij of mensensmokkel. Hoe krijgen we dit cijfer op nul? Dr. James Cockayne, hoofd van het Centre for Policy Research van de Universiteit van de Verenigde Naties, vertelt over een belangrijk initiatief, ondersteund door de overheden van Liechtenstein, Australië en Nederland.

Portret van jonge man met baardje

Het Liechtenstein initiatief

Deze overheden, in samenwerking met het UNU-CPR en verschillende private partijen en organisaties, stonden aan de wieg van het Liechtenstein initiatief. Dit initiatief is erop gericht de financiële sector te mobiliseren om moderne slavernij en mensensmokkel aan te pakken. Het initiatief focust zich op de financiële sector. Die is sterk verbonden met zoveel andere bedrijfssectoren. Bovendien opereert de financiële sector wereldwijd. Omdat leningen en investeringen bij kunnen dragen aan schadelijke praktijken, zijn de risico’s erg groot. Maar de financiële sector biedt ook juist mogelijkheden om mensen weerbaar te maken en uitbuiting tegen te gaan.

Het afgelopen jaar bekeek het Liechtenstein initiatief het handelen van de sector binnen de geldende wet- en regelgeving, verantwoord investeren en lenen, innovatie, internationale samenwerking en sancties.

Financiële inclusiviteit

‘Als mensen toegang hebben tot veilige en betrouwbare financiële diensten, zijn ze veel minder kwetsbaar, en lopen ze minder kans om ontheemd te raken. Financiële inclusiviteit maakt mensen weerbaar. Als een oogst mislukt, als er oorlog uitbreekt, of als er een medisch noodgeval is maar geen zorgverzekering, dan hebben mensen een veilig en betrouwbaar krediet nodig. Als dat niet beschikbaar is, lopen ze hoge risico’s en komen ze soms in de verleiding om hun arbeid op een gevaarlijke manier te verkopen. Dit soort zaken gebeuren van India tot Indiana.'

Overal

‘Ik werk nu een aantal jaar aan projecten tegen mensensmokkel en slavernij. Toen ik begon, had ik niet verwacht er echt een persoonlijke link mee te hebben. Ik ben immers een ‘bevoorrechte blanke man’, opgegroeid in Australië. Maar ik ontdekte dat in mijn eigen familie, 3 generaties terug, familieleden slachtoffer waren van kinderarbeid en slavernij. Dat bracht het onderwerp ineens heel dichtbij. Dit probleem is veel breder en veel groter dan we vaak beseffen. Veel mensen lijden eronder, en het is dichterbij dan we denken.

Het rapport

‘Op 27 september presenteert de commissie haar eindrapport: ‘Unlocking Potential: A Blueprint for Mobilizing Finance Against Slavery and Trafficking’. Dit rapport spoort de sector aan proactief te reageren op situaties met een risico van exploitatie. Als een cliënt bijvoorbeeld werkzaam is in een sector die vaak met slavernij wordt geassocieerd, dan moet de investeerder met deze cliënt om de tafel om deze risico’s aan te kaarten.

Het helpt uiteindelijk ook bijvoorbeeld bankmedewerkers, die direct met klanten in contact staan. Zij moeten zich bewust worden van bepaalde signalen. Slachtoffers van mensensmokkel worden bijvoorbeeld vaak gedwongen hun bankgegevens aan derden af te geven, die het geld weer gebruiken voor witwaspraktijken.'

Allemaal actief

‘We zijn eigenlijk allemaal, direct of indirect, actief in de financiële sector. Een hoop kapitaal is in handen van gekozen overheden en investeerders. Als consumenten is het belangrijk om op de hoogte te zijn van het probleem en het te begrijpen. Welke producten hebben een connectie met dwangarbeid of mensensmokkel? Vraag het aan je bank of pensioenfonds: Wat doen zij hiertegen? Hoe meer we vragen, hoe sneller die partijen reageren. Die zelfbeschikking is wat de slachtoffers missen. Wie dat wel heeft, moet het goed gebruiken.’

Portret van spreker met microfoontje

Dr. James Cockayne is hoofd van het Universitair Centrum voor Beleidsonderzoek van de Verenigde Naties en hoofd van het Secretariaat van de Financiële Sectorcommissie voor Moderne Slavernij en Mensenhandel.