Koffie in Oost-Congo is ook een vrouwenzaak

Vijf koffiecoöperaties uit Zuid en Noord Kivu (DR Congo) namen deel aan het African Fine Coffee Conference and Exhibition (AFCC&E) in Kigali (Rwanda, 13 – 15 Februari 2019). De AFCC&E meeting is het grootste koffiehandelsplatform van Afrika dat meer dan 2000 regionale en internationale koffiebranders, handelaars, producenten, professionals en kenners onder één dak brengt. COCAT Tuungane was een van de vijf coöperaties die door ZMA Kinshasa worden gesteund in het kader van een project met het CBI (Centrum voor de Promotie van Import uit ontwikkelingslanden). COCAT Tuungane is een (exclusief) vrouwelijke landbouwcoöperatie die gespecialiseerd is in de koffieteelt. Ze zijn gebaseerd in Uvira (Provincie Zuid-Kivu, Oost-Congo).

COCAT Tuungane werd in 2012 geboren uit de vaststelling dat vrouwen veel in de koffievelden werken maar weinig geld verdienen. Dit bewustzijn is afkomstig van trainingscursussen van verschillende internationale NGO's en van voorbeelden uit buurlanden (voornamelijk Burundi en Rwanda). Beetje bij beetje sensibiliseerden deze vrouwen andere vrouwen. Ze organiseerden zich in coöperaties om de productie tot de export op de koffiemarkt te beheren. Vandaag heeft de COCAT Tuungane verschillende troeven: 1800 actieve vrouwelijke leden; een koffie-wasstation; een laboratorium en een mini-waterkrachtcentrale. De organisatie exporteert ongeveer 4 containers groene koffie per jaar (76800 kg). Hun jaarlijks budget is ongeveer 400.000 USD. Uitdagingen zijn onder andere het gebrek aan exportervaring, gebrek aan financiële middelen om de productie van meer koffie te voorfinancieren en problemen met de toegang tot (grond) eigendommen.

Toen ik deelnam aan deze conferentie, kon ik zien hoe de koffiesector nog steeds gedomineerd wordt door mannen. Maar de vrouwen komen eraan. De vrouwelijke deelneemsters aan deze bijenkomst waren niet alleen toeschouwers, maar echte actoren. Op het programma stonden onder andere specifieke activiteiten rond het thema “vrouwen in koffie”: de ontbijtvergadering van het International Women’s Coffee Alliance (IWCA), het Leadership  Summit, het Sustainable Growers Business Forum; een Gender Workshop (a Compelling case for Gender equity). Verschillende organisaties die vrouwen in koffie ondersteunen, zoals Sustainable Growers (Rwanda) en Burundi Friends International, hadden ook de mogelijkheid om zichzelf te laten zien.

Tijdens de drie dagen van de beurs hebben de 5 coöperaties veel zakelijke contacten gelegd met koffiehandelsbedrijven, ngo's, concurrenten en leveranciers (meestal machines). Het is moeilijk te evalueren of de beurs succesvol is geweest: slechts twee van de coöperaties waren eerder op een beurs geweest. Er moet worden overwogen of de participatie in de Berlijnse Wereldkoffie in juni 2019 haalbaar is. Maar waarschijnlijk alleen voor een kleinere selectie van de vijf coöperaties. CBI zou kunnen overwegen een bijdrage te leveren aan een DRC paviljoen in samenwerking met andere organisaties die actief zijn in de DRC, zoals Agriterra, Rikolto, enz.

Het aantal koffietelers die werken in de Kivu’s wordt op 65.000 geschat, waarvan er tot ongeveer 50.000 boeren lid zijn van een coöperatie. Enkele worden beheerd door vrouwen. De Nederlandse ambassade in Kinshasa heeft het CBI gevraagd om kleine interventies in de DRC-koffiesector uit te voeren, met de nadruk op versterking van het Europese marktpotentieel. 5 koffiecoöperaties in de provincies Noord- en Zuid-Kivu waren begunstigden van deze interventie.