Mobiliteitsuitdagingen Maleisië

Mobiliteit is één van de stedelijke uitdagingen in Maleisië: verkeersopstoppingen leiden tot luchtvervuiling en productiviteitsverlies. De Maleisische overheid zet in op stimuleren van openbaar vervoer, elektrische auto’s en zelfs op fietsen.

Luchtvervuiling en productiviteitsverlies

Met een totaal inwonersaantal van meer dan 30 miljoen inwoners, waarvan ongeveer 75% in de

stedelijke omgeving wonen, is mobiliteit een van de stedelijke uitdagingen in Maleisië. Met 11

miljoen auto’s, en een even grote hoeveelheid motorfietsen, blijven de files in en rond de grote

steden jaarlijks toenemen. Met een dagelijks productiviteitsverlies van meer dan een miljoen uur

in alleen Kuala Lumpur en toename van CO2 emissies tot 80% per autorit, met alle daarbij

horende negatieve effecten zoals smog, geluidsoverlast en gezondheidsrisico’s, zijn de files een

groot probleem.

Elektrisch rijden

De Maleisische overheid onderneemt verschillende initiatieven om het personenvervoer te

verbeteren. Onder de National Electric Mobility Blueprint zet de overheidsinstelling Green Tech

Malaysia (GTM) hoog in op het elektrificeren van de Maleisische voertuigvloot. Dit doen zij door

het gebruik van zowel publiek als privaat elektrisch vervoer te promoten, een ecosysteem van

oplaadpunten te ontwikkelen en het aanbieden van services voor de elektrische

mobiliteitssector. Een toename in elektrische auto’s zorgt naast een energie-efficiëntere

autovloot ook voor minder uitlaatgassen in de stadscentra.

Om het doel van het huidige aantal van minder dan 500 elektrische auto’s te laten groeien naar

meer dan 200 duizend elektrische voertuigen op de Maleisische wegen in het jaar 2020 te

kunnen behalen, is GTM begonnen met de aankoop van 100 Tesla model S om deze te leasen

aan hoogwaardigheidsbekleders binnen de Maleisische overheid. Dit moet de zichtbaarheid van

elektrische auto’s vergroten en mensen overtuigen om ook over te stappen op elektrische

auto’s. Gezien de torenhoge invoerbelasting voor buitenlandse auto’s en het gebrek aan lokale

productie van elektrische voertuigen, heeft Green Tech Malaysia vrijstelling van invoerbelasting

voor deze Tesla’s bedongen. De lokale autoproducenten Naza, Perodua en Proton hebben

momenteel nog geen elektrische auto’s in hun assortiment. Hoewel het eerste prototype van de

Proton Iniz EV eind 2015 al is gepresenteerd tijdens de International Greentech & Eco Products

Exihibition, maar deze heeft tot op heden op zich laten wachten. Als laatste, heeft GTM, samen

met de Malaysian Automotive Institute en het CMS Consortium, het COMOS programma

gestart, wat bestaat uit een vloot van elektrische deelauto’s en -motorfietsen die de laatste

kilometers tussen het openbaar vervoer en de bestemming moeten overbruggen.

Naast de particuliere elektrische voertuigen zijn projecten gestart voor het elektrificeren van het

openbaar vervoer. Zo rijden in de stad Malacca meerdere elektrische bussen rond en zijn

plannen voor een vloot van 40 elektrische taxi’s op het toeristische eiland Langkawi vorm aan

het krijgen.

Om al deze elektrische voertuigen van elektriciteit te voorzien wil Green Tech Malaysia in 2030

meer dan 25 000 publieke – en meer dan 100 000 private laadstations geïnstalleerd hebben.

Momenteel zijn dat meer dan 200 stuks, voornamelijk in en rond de hoofdstad Kuala Lumpur en

langs de belangrijkste snelweg richting Johor Bahru en Singapore, in het zuiden van het

schiereiland van Maleisië. Het merendeel van deze laadpalen is afkomstig van het Nederlandse

bedrijf The New Motion, welke in de rest van 2017 het huidige netwerk zal uitbreiden tot 300.

Als extra incentive voor de early adopters van elektrische voertuigen is het opladen aan de

publieke laadpalen nu nog gratis, wat in de toekomst voor een volle batterij omgerekend

ongeveer €1,25 zal gaan kosten.

Stimuleren openbaar vervoer

Naast het stimuleren van elektrisch wegverkeer wil de overheid het openbaar vervoer een

grotere rol laten spelen. Momenteel gebruikt slechts 17% van de forenzen het openbaar

vervoer, in vergelijking met 62% in het naburige Singapore en 88% in Hongkong. Om dit te

bewerkstellingen is meer dan 5 miljard euro uitgegeven om bestaande Light Rail Transit

netwerk in Kuala Lumpur met 35 kilometer te verlengen en een compleet nieuwe Mass Rapid

Transit lijn dwars door het centrum van de hoofdstad aan te leggen. Daarnaast heeft de

spoorwegmaatschappij KTM de laatste jaren de inzet van treinen tijdens de spits vergroot en de

punctualiteit verbeterd om meer passagiers te kunnen vervoeren. Verder zijn vorig jaar

bilaterale afspraken ondertekend tussen Maleisië en Singapore, om een hogesnelheidslijn aan

te leggen die passagiers in 90 minuten zal vervoeren tussen Kuala Lumpur en Singapore. Om

de afstand tussen de bestemming en het railtransport te overbruggen is ook geïnvesteerd in het

verbeteren van het busnetwerk, door een grotere dekking van het netwerk te geven, meer

bussen in te zetten en informatievoorziening te verbeteren door elektronische borden neer te

zetten, en het herinrichten van de taxi-industrie. Zo zijn de arbeidsvoorwaarden, service en

ritprijzen voor en door de taxichauffeurs verbeterd en het gebruik van particuliere taxi-diensten

als Uber en Grab gereguleerd.

Doorstroming verbeteren

Files die worden veroorzaakt door de betalende klanten bij de vele tolhuisjes zijn in de laatste

jaren aangepakt door de invoering van elektronische betaalsystemen, vergelijkbaar met de OVchipkaart

en télépeage in Frankrijk. Echter zorgt de lengte van de tolwegen, die soms maar

enkele kilometers beslaan binnen stedelijk gebied, alsnog voor opstoppingen tijdens de spits.

De hoogte van de tol is al jaren een onderwerp van discussie tussen de overheid en de

concessiehouders, waarbij de Maleisische overheid de kosten omlaag wilt brengen om de

automobilisten te ontzien. Echter heeft het lokale bestuur van Kuala Lumpur onlangs geopperd

een congestion charge aan automobilisten op te leggen die tijdens de spits de stad in willen.

In 2005 is een Integrated Transport Information System, bestaande uit camera’s, ongeluk

detectiesysteem, voertuiglokaliseringsysteem en matrixborden, geïnstalleerd in het gebied rond

Kuala Lumpur. Hoewel het twitter account @ITISDBKL meerdere keren per dag file-informatie

doorgeeft, zijn grote kansen voor verbetering van het systeem. Zo zouden verkeersstromen

actief omgeleid kunnen worden om bepaalde gebieden met file te ontzien, maar het systeem

biedt ook mogelijkheden tot integratie met trajectcontroles of kentekenherkenning dat gebruikt

kan worden voor het invoeren van de voorgenoemde congestion charge.

Fietsen als alternatief

Daarnaast zijn binnen de steden Kuala Lumpur en Georgetown verschillende fietspaden

aangelegd, om fietsen als transportmiddel te bevorderen in de stedelijke omgeving. In Kuala

Lumpur zijn echter na de aanleg van een pilotfietspad van 5 kilometer geen vervolgstappen

ondernomen om de infrastructuur uit te breiden, terwijl op het eiland Penang momenteel al meer

dan 24 kilometer fietspad is aangelegd. Daarnaast zijn er in zowel Penang als in Malacca

verschillende fietsdeelstations, waar fietsen gemakkelijk gehuurd kunnen worden. In de praktijk

leiden de hoge gemiddelde reisafstand voor het woonwerkverkeer van meer dan 10 kilometer,

naast de hoge buitentemperatuur, de onveiligheid door de onervarenheid met fietsgebruik en de

drukte op straat, ervoor dat weinig mensen de fiets nemen. Eén van de initiatieven die daar

verandering in willen brengen, is de Nederlandse onderneming MikeBikes die vanaf januari

2018, in samenwerking met Tourism Malaysia, fietstochten door het stadscentrum van Kuala

Lumpur gaat organiseren.

Kansen

Het is relatief makkelijk zaken te doen met Maleisische bedrijven. Met overheidsinstanties kan het helaas 

lastiger zijn. De Nederlandse fietsexpertise is natuurlijk wereldberoemd, en ook de partijen in

Maleisie, CyclingKL en Cycling Malaysia, hebben aangegeven te willen leren van de

Nederlandse ervaringen bij de aanleg van fietsinfrastructuur en de fietscultuur in Nederland.

Daarnaast is in de aanleg van de hogesnelheidstrein tussen Kuala Lumpur en Singapore nog

veel werk te verzetten. Na de aanbesteding van projecten in de voorbereidende fase van de

bouw, zullen er aan het eind van 2017 verschillende aanbestedingen worden geopend voor het

plannen en de aanleg van de hogesnelheidslijn, die rond 2026 af zou moeten zijn.

Verder liggen in Kuala Lumpur kansen voor het verbeteren van het intelligent transport system.

De recente privatisering van het systeem zal naar verwachting de kwaliteit en onderhoud van de

systemen verbeteren. De uitbreiding van het systeem tot 140 matrixborden en bijna 1000

camera’s biedt meer mogelijkheden dan ooit te voren, hoewel nog enige overtuiging van de

lokale spelers nodig is.

Meer informatie?

Neem voor meer informatie contact op met de Nederlandse ambassade in Kuala Lumpur,

Maleisië, via: KLL-EA@minbuza.nl of het Innovatie Attaché Netwerk in Singapore, via: SIN-IA@minbuza.nl

Auteur

Järvi de Vlugt